Η ιστορική συγκρότηση του τουρκικού παρακράτους: από τον ύστερο οθωμανισμό στο σύγχρονο «βαθύ κράτος» – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Τα Σεπτεμβριανά του 1955: κρατικά οργανωμένη παρακρατική κινητοποίηση και μηχανισμοί εθνο-πολιτικής αναδιάταξης Τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου 1955 στην Κωνσταντινούπολη, γνωστά ως Σεπτεμβριανά 1955, αποτελούν ένα από τα πλέον εμβληματικά παραδείγματα σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ κρατικών μηχανισμών, παρακρατικών δικτύων και εθνικιστικής κινητοποίησης στο μεταπολεμικό τουρκικό πλαίσιο. Παρότι στην επίσημη δημόσια αφήγηση παρουσιάστηκαν αρχικά ως αυθόρμητη έκρηξη λαϊκής […]

Continue Reading

Η ιστορική συγκρότηση του τουρκικού παρακράτους: από τον ύστερο οθωμανισμό στο σύγχρονο «βαθύ κράτος»  – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Συνέχεια του άρθρου https://pieriasocial.gr/?p=128929 Τα Δικαστήρια Ανεξαρτησίας και η εξέγερση του Σεΐχη Σαΐντ: η θεσμοποίηση της «κατάστασης εξαίρεσης» στο κεμαλικό κράτος Η διαδικασία συγκρότησης του κεμαλικού κράτους κατά τη δεκαετία του 1920 δεν περιορίστηκε στη δημιουργία νέων πολιτικών θεσμών και στη διοικητική αναδιοργάνωση της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Συνδέθηκε ταυτόχρονα με τη διαμόρφωση ενός ιδιαίτερου καθεστώτος […]

Continue Reading

Η ιστορική συγκρότηση του τουρκικού παρακράτους: από τον ύστερο οθωμανισμό στο σύγχρονο «βαθύ κράτος»  – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Η ιστορική συγκρότηση του τουρκικού παρακράτους: από τον ύστερο οθωμανισμό στο σύγχρονο «βαθύ κράτος»  Η έννοια του «τουρκικού παρακράτους» δεν αναφέρεται απλώς σε αποσπασματικές αυθαίρετες ενέργειες κρατικών λειτουργών ούτε σε συγκυριακές εκτροπές της κρατικής νομιμότητας. Αντιθέτως, παραπέμπει σε ένα διαχρονικό και πολυεπίπεδο σύστημα άτυπων μηχανισμών εξουσίας, το οποίο λειτουργεί παράλληλα, συμπληρωματικά και συχνά αλληλοεπικαλυπτόμενα με […]

Continue Reading

Γιατί ο ψυχρός πόλεμος δεν έγινε ποτέ θερμός – Το παράδειγμα του διαδρόμου της Φούλντα (Fulda Gap) – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Η περίπτωση του περάσματος της Φούλντα (Fulda Gap) —του κατεξοχήν επιχειρησιακού διαδρόμου μεταξύ της Ανατολικής και της Δυτικής Γερμανίας— δεν αποτελεί απλώς ένα γεωγραφικό σημείο στρατηγικής σημασίας, αλλά μια συμπυκνωμένη μικρογραφία της ίδιας της λογικής του Ψυχρού Πολέμου. Εκεί όπου η γεωμορφολογία ευνοούσε την ταχεία προώθηση τεθωρακισμένων σχηματισμών από τις δυνάμεις του Συμφώνου της Βαρσοβίας […]

Continue Reading

Η πυρηνική αποτροπή ως παράδοξο της ισχύος: Θεωρητικές εμβαθύνσεις και σύγχρονες γεωπολιτικές εκφάνσεις – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Η εμφάνιση των πυρηνικών όπλων μετά τη ρίψη των ατομικών βομβών σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι δεν συνιστά απλώς μια τεχνολογική τομή, αλλά μια ριζική ανατροπή της σχέσης μεταξύ βίας και πολιτικής. Στο κλασικό σχήμα του Carl von Clausewitz, ο πόλεμος αποτελεί «συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα» με την είσοδο όμως των πυρηνικών όπλων, η […]

Continue Reading

Η κοινή επίθεση ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν: Γεωστρατηγικοί στόχοι, περιφερειακή αναδιάταξη και επιπτώσεις για την Ελλάδα – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Η έναρξη κοινής στρατιωτικής επιχείρησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν συνιστά κομβικό γεγονός για το διεθνές σύστημα, με άμεσες επιπτώσεις στη Μέση Ανατολή και ευρύτερες συνέπειες στη διαμόρφωση του παγκόσμιου συσχετισμού ισχύος. Το παρόν άρθρο αναλύει: (α) τους γεωστρατηγικούς στόχους ΗΠΑ–Ισραήλ σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα και τη σύνδεσή τους […]

Continue Reading

30 χρόνια από την Κρίση των Ιμίων: Ιστορική αποτίμηση, διεθνείς διαστάσεις και γεωπολιτικά συμπεράσματα – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Εισαγωγή Η συμπλήρωση τριάντα ετών από την κρίση των Ιμίων (Ιανουάριος 1996) συνιστά αφορμή όχι μόνο ιστορικής μνήμης, αλλά και ουσιαστικής πολιτικής και στρατηγικής αποτίμησης. Το επεισόδιο αυτό υπήρξε σημείο καμπής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς ανέδειξε τη μετάβαση από έναν ανταγωνισμό βασισμένο σε σαφείς νομικές διαφορές σε μια αντιπαράθεση «ασάφειας κυριαρχίας». Η κρίση δεν μπορεί […]

Continue Reading

Η κρίση των πυραύλων της Ευρώπης (1979–1987): Αποτροπή, πολιτική πίεση και σοβιετική στρατηγική. Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

1. Εισαγωγή Η λεγόμενη «κρίση των πυραύλων της Ευρώπης» (ή Euro-missile crisis) αποτέλεσε μια από τις πλέον κρίσιμες και επικίνδυνες περιόδους του ύστερου Ψυχρού Πολέμου. Εξελίχθηκε ανάμεσα στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν η ανάπτυξη νέων πυρηνικών όπλων μέσου βεληνεκούς από τη Σοβιετική Ένωση και τις Ηνωμένες […]

Continue Reading

Όσο περισσότερη συμμετοχική δημοκρατία, τόσο περισσότερη πελατειακή σχέση; Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Η ρομαντικοποίηση της συμμετοχής Η συμμετοχική δημοκρατία συχνά παρουσιάζεται ως πανάκεια. Πολιτικοί, ειδικοί και φορείς διοίκησης τη διαφημίζουν ως τον δρόμο για περισσότερη διαφάνεια, λογοδοσία και συλλογικότητα. Στην πράξη, όμως, η υπερβολική εξιδανίκευση αυτής της μορφής διακυβέρνησης συχνά συγκαλύπτει τις ανισότητες και τους μηχανισμούς επιρροής που αναπτύσσονται στο παρασκήνιο. Για παράδειγμα, σε αρκετές ελληνικές πόλεις, […]

Continue Reading

Ad astra per aspera: Μέσα από τις δυσκολίες προς τα άστρα: Το μέλλον των διαστρικών αποστολών – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Πόσο κοντά είμαστε πραγματικά στο να ταξιδέψουμε σε άλλα άστρα; Μπορεί η τεχνολογία να σπάσει το φράγμα του φωτός ή πρόκειται για όνειρο επιστημονικής φαντασίας που θα μείνει για πάντα σε βιβλία και κινηματογραφικές οθόνες; Τα τελευταία χρόνια, η πρόοδος στη φυσική, στη νανοτεχνολογία και στη διαστημική μηχανική δείχνει πως η απάντηση δεν είναι τόσο […]

Continue Reading

Η κατανόηση της πολιτικής βίας του 20ού αιώνα: Από την επανάσταση στην τρομοκρατία – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Ο 20ός αιώνας υπήρξε ένας αιώνας αίματος και φωτιάς. Από τα χαρακώματα των παγκοσμίων πολέμων μέχρι τις σκιές των μυστικών κελιών, από τα κατεχόμενα εδάφη των αντιαποικιοκρατικών εξεγέρσεων μέχρι τις εκκωφαντικές εκρήξεις των τρομοκρατικών επιθέσεων, η πολιτική βία διαμόρφωσε τη σύγχρονη ιστορία με τρόπο ανατριχιαστικά αμετάκλητο. Η επανάσταση και η καταστολή έγιναν οι δύο όψεις […]

Continue Reading

Μελέτη: Συγκλίσεις και αποκλίσεις ναζισμού και σταλινισμού – (Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης των θυμάτων του σταλινισμού και του ναζισμού)- Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Σταλινισμού και του Ναζισμού (23 Αυγούστου), καθιερωμένη με απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2009, αποτελεί ένα συμβολικό ορόσημο για την ανάμνηση των εκατομμυρίων θυμάτων δύο από τα πιο χαρακτηριστικά ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ού αιώνα. Ο ναζισμός, με την άνοδο του Χίτλερ στη Γερμανία (1933–1945), και ο σταλινισμός, […]

Continue Reading

Από τον Φεβρουάριο του 1948 στον Αύγουστο του 1968: Η τραγωδία ενός λαού υπό τον κομμουνιστικό ζυγό – Με αφορμή τη συμπλήρωση 57 χρόνων από την Άνοιξη της Πράγας – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Από τη δημοκρατία στον σοβιετικό εναγκαλισμό Η Τσεχοσλοβακία μετά το 1945 ήταν μία από τις ελάχιστες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης που θα μπορούσε να ελπίζει σε επιστροφή στη δημοκρατική της παράδοση. Είχε παράδοση κοινοβουλευτισμού από την εποχή του μεσοπολέμου, μια ισχυρή βιομηχανική τάξη και έναν πληθυσμό με βαθιά ριζωμένες φιλελεύθερες αξίες.Ωστόσο, η απελευθέρωση από τον […]

Continue Reading

Η συμφωνία των ποσοστών: Όταν η ιστορία χαράχτηκε με μολύβι – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Η νύχτα που οι μεγάλες δυνάμεις μοίρασαν τα Βαλκάνια. Οκτώβριος 1944. Η Ευρώπη φλέγεται, η ναζιστική Γερμανία οπισθοχωρεί, και τα τύμπανα του τέλους ηχούν όλο και πιο δυνατά. Μακριά από τα μέτωπα, πίσω από βαριές πόρτες σε μια αίθουσα της Μόσχας, δύο από τους ισχυρότερους άνδρες του πλανήτη, ο Ουίνστον Τσώρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν, […]

Continue Reading

Το “παιχνίδι” του φωτός με το σκοτάδι – Τζόζεφ Κόνραντ, “Η καρδιά του σκότους” – Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης

Πριν από λίγο καιρό διαβάζοντας στην Αγγλική γλώσσα ένα από τα αγαπημένα μου κλασσικά λογοτεχνικά έργα , Η καρδιά του σκότους από τον Τζόζεφ Κόνραντ, ένα μικρό απόσπασμα το οποίο έλεγε.  « I know that the sunlight can be made to lie too, yet one felt that no manipulation of light and pose could have […]

Continue Reading