Σεπτέμβριος. Ο ένατος μήνας του χρόνου και ο πρώτος του φθινοπώρου. Ο μήνας της επιστροφής των μαθητών στα σχολεία. Αγιασμός, ευχές, πολλές ευχές, πολλές υποσχέσεις. Σάκες, τετράδια, στυλό, μολύβια, κασετίνες, φροντιστήρια και πάνω απ’ όλα, «σύγχρονα» βιβλία.
Μα, ποιοι πραγματικά είναι οι στόχοι των εκπαιδευτικών προγραμμάτων; Τι προέχει να διδαχτούν και να απορροφήσουν οι μαθήτριες και οι μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης; Τι εφόδια θα αποκομίσουν όταν φτάσουν στη χρονιά της αποφοίτησης του λυκείου και θα πρέπει να επιλέξουν τη σχολή που θα φοιτήσουν, το επάγγελμα που θα επιλέξουν; Ποιες είναι οι γνώσεις, οι αρχές και οι αξίες που θα συνοδεύσουν τα βήματα των παιδιών;
Δυστυχώς, σήμερα το σύστημα της Παιδείας στριφογυρίζει και επικεντρώνεται στις ανάγκες και στους κανόνες της αγοράς. Και οι νέοι για να προκόψουν πρέπει να γίνουν μέλη του συστήματος. Να γίνουν ρομπότ, χωρίς αξίες και συναισθήματα. Χωρίς να έχουν μάθει σωστά την ελληνική γλώσσα, χωρίς κριτική σκέψη, χωρίς ευαισθησία, χωρίς επιχειρήματα, δίχως σεβασμό και διάλογο.
«Να διαλέξεις μια δουλειά που θα σου δίνει λεφτά για να ζήσεις κι εσύ και η οικογένειά σου. Μη σπουδάσεις Φιλόλογος, μη γίνεις Δασκαλίτσα». Αλλά πως και από ποιόν θα μάθουν γράμματα οι γενιές που ακολουθούν; Θα πατάνε το κουμπί της τεχνητής νοημοσύνης για να σκέφτεται και να αποφασίζει αυτή για τη ζωή και το μέλλον τους;
Με προβλημάτισε, με συγκίνησε ένα κείμενο της Φιλολόγου Μαρίας Παπαπαναγιώτου. Η αγωνία της για την τύχη της Παιδείας και ειδικά των Ανθρωπιστικών και Φιλολογικών σπουδών, μεγάλωσε την ανησυχία μου.
«Και αυτό είναι που με πονά. Όχι επειδή έπεσαν οι βάσεις. Αλλά επειδή πέφτει η αξία που αποδίδουμε στην Παιδεία. Γιατί, τελικά, οι βάσεις δεν μετρούν μόνο τις επιδόσεις των υποψηφίων. Μετρούν και τις φιλοδοξίες ενός λαού. Και ένας λαός που παύει να επενδύει στους ανθρώπους που θα διδάξουν τη γλώσσα του, την ιστορία του και τον πολιτισμό του, κινδυνεύει να χάσει κάτι πολύ περισσότερο από μία πανεπιστημιακή σχολή. Κινδυνεύει να χάσει τη μνήμη του. Και ένας λαός χωρίς μνήμη δύσκολα μπορεί να έχει μέλλον».
Ζει κι αυτή στο δικό μου κόσμο. Αυτόν που αποστρέφονται οι ψυχροί τεχνοκράτες της σύγχρονης εκπαίδευσης. Μια εκπαίδευση στην οποία έχει παγώσει η καρδιά, το χαμόγελο, η προσφορά και η αγάπη. Οι εκπαιδευτικοί ασχολούνται τις περισσότερες ώρες με γραφειοκρατικό έργο και με τα email που τους στέλνουν οι «αξιολογημένοι» επόπτες και στα οποία οφείλουν να απαντήσουν άμεσα. Χωρίς καμιά στήριξη, χωρίς κίνητρα, η διδασκαλία βασίζεται αποκλειστικά στο φιλότιμο και την ευαισθησία όσων εκπαιδευτικών αντέχουν ακόμη.
Η αυτοματοποίηση των πάντων έχει καταργήσει βασικές αξίες της ζωής που απουσιάζουν εμφατικά από τα σχολεία. Τελικά, μορφωμένος και επιτυχημένος θεωρείται αυτός που ακμάζει σε ένα περιβάλλον που βολεύει ένα ψυχρό σύστημα άκαρδων εκτελεστών. Προέχει πρώτιστα το κέρδος. Ο άνθρωπος, οι αξίες και το συναίσθημα δεν έχουν θέση σε αυτόν τον υλικό κόσμο.
Αυτή είναι η κοινωνία μας;
Έτσι ονειρευόμαστε το μέλλον;
Γιάννης Τσαπουρνιώτης
