«Δώσαμε ζωή σε ένα μυστικό του πατέρα μου»
Η ηθοποιός Ναταλία Δραγούμη, με αφορμή την μουσικοθεατρική παράσταση «Ό,τι Μένει Ανθρώπινο», στο αρχαίο θέατρο Δίου, στα πλαίσια του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου, ανοίγει την καρδιά της και μοιράζεται μια από τις πιο προσωπικές στιγμές της καλλιτεχνικής της πορείας. Μέσα από τα ημερολόγια, τις ανέκδοτες συνθέσεις και την πολύτιμη παρακαταθήκη του πατέρα της, Μάρκου Δραγούμη, μιλά για τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη συγκίνηση και την καλλιτεχνική ευθύνη. Αναφέρεται στη δύναμη της μνήμης, στη συγκλονιστική εμπειρία της παρουσίασης του έργου στο αρχαίο θέατρο Δίου, αλλά και στη σημασία της οικογενειακής της κληρονομιάς, που συνδέεται με σπουδαίες μορφές της ελληνικής ιστορίας και των γραμμάτων. Παράλληλα, εξηγεί πώς τρεις δεκαετίες δημιουργικής πορείας στο θέατρο και την τηλεόραση εξακολουθούν να τροφοδοτούν την ανάγκη της για νέες καλλιτεχνικές αναζητήσεις. Σε μια εποχή όπου το ερώτημα για το «τι μένει ανθρώπινο» γίνεται ολοένα και πιο επίκαιρο, η ίδια καταθέτει τη δική της ουσιαστική απάντηση, μιλώντας για την τέχνη, τις ανθρώπινες σχέσεις, τη μνήμη και την ανάγκη για δημιουργία. Μια συνέντευξη γεμάτη ειλικρίνεια, ευαισθησία και βαθιά αγάπη για τη ζωή και τον πολιτισμό.
ΕΡ. Στην παράσταση «Ό,τι μένει ανθρώπινο» συμμετέχετε σε ένα έργο που συνδυάζει μουσική, ποίηση και προσωπικές οικογενειακές μνήμες. Πώς βιώνετε αυτή τη συνάντηση της τέχνης με την προσωπική σας ιστορία;
ΑΠ. Είναι η πρώτη φορά που συμμετέχω σε κάτι τόσο προσωπικό στη σκηνή. Έκανα μια ιδιαίτερη προσπάθεια, θα έλεγα «διαδικασία» ώστε να μην εμπλακώ υπερβολικά συναισθηματικά για να μην είναι επίπονο. Αφού ξεπέρασα το πρώτο σοκ όταν διάβασα τα ημερολόγια του πατέρα μου, λειτούργησα τελείως επαγγελματικά όπως θα έκανα σε ένα κείμενο διαφορετικό. Λειτούργησα επαγγελματικά, αποστασιοποιημένα καθώς σ’ αυτή την παράσταση θεωρώ ότι το συναίσθημα υπάρχει πάρα πολύ μέσα σ’ αυτά που διαβάζονται και όχι μέσα στον τρόπο που διαβάζονται.
ΕΡ. Το έργο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο μουσικό και προσωπικό αρχείο του πατέρα σας, Μάρκου Δραγούμη. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση αλλά και η μεγαλύτερη συγκίνηση στη μεταφορά αυτού του υλικού στη σκηνή;
ΑΠ. Η πρόκληση ήταν ότι αυτές οι παρτιτούρες του ήτανε κρυμμένες σε ένα συρτάρι και της ανακάλυψε ο αδερφός μου πριν πεθάνει και του υποσχέθηκε ότι θα της μελοποιήσει. Οπότε ήταν σαν να δώσαμε ζωή σε ένα μυστικό του. Επίσης έχει γράψει καταπληκτικά πιανιστικά κομμάτια τα οποία τα έχουμε παρουσιάσει σε μία εκδήλωση.
Το μουσικολογικό και μουσικό του έργο είναι τεράστιο και για μας είναι ένα work in progress. Συχνά, το βγάζουμε στην επιφάνεια σε διαφορετική μορφή κάθε φορά ή σε πιο εξελιγμένη. Το υλικό που έχει αφήσει είναι τεράστιο. Απύθμενο.
Το επόμενο μας project είναι να παίξουμε αυτή την παράσταση στην Αθήνα καθότι τα χιλιόμετρα είναι πολλά και δεν κατάφεραν να έρθουνε οι δικοί μας άνθρωποι. Στα σχέδια μας, είναι η διοργάνωση μιας μουσικοποιητικής βραδιάς και μιας ρεμπέτικης βραδιάς, για τα ρεμπέτικα τραγούδια που έχει συνθέσει.
ΕΡ. Στο αρχαίο Θέατρο του Δίου, πρωτοπαίχτηκαν οι «Βάκχες» του Ευριπίδη. Στον ίδιο ακριβώς χώρο που παρουσιάσατε τη δική σας παράσταση. Ποια είναι τα συναισθήματα που νοιώθετε;
ΑΠ. Πληροφορήθηκα ότι έχω πατήσει στην ίδια σκηνή – ορχήστρα με τον Ευριπίδη και πραγματικά ανατρίχιασα…Αυτή αύρα του χώρου με τον Όλυμπο, μεγαλόπρεπο πάνω από τους θεατές, δημιουργεί ένα δέος. Έχω ξαναέρθει αρκετές φορές, με μεγάλες παραγωγές του Κρατικού και του Εθνικού αλλά και του Ελεύθερου θεάτρου και κάθε φορά νιώθω αυτή τη φοβερή ενέργεια του αρχαίου θεάτρου… Πρόσφατα ήρθα και για διακοπές και επισκέφτηκα τον αρχαιολογικό χώρο όπου ένιωσα αυτό που νιώθεις και στους Δελφούς. Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι !!
ΕΡ. Πείτε μας, πως νοιώθετε για τη συγγένεια με σπουδαίες προσωπικότητες που άφησαν το αποτύπωμά τους στην ιστορία της χώρας μας καθώς και τις σπουδαίες προσωπικότητες γύρω από το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον… Υπάρχει άραγε άλλη Ελληνίδα με τόσα σπουδαία ονόματα γύρω της;
ΑΠ. Χαχα! Ναι!! Λέτε;
Νιώθω κανονική όπως όλοι οι άνθρωποι αλλά ταυτόχρονα πολύ τυχερή! Θα ήθελα να διευκρινίσω από πού έχω συγγένεια με όλα τα ονόματα αυτά που λέτε που με περιβάλλουν: ο παππούς μου δηλαδή ο πατέρας του πατέρα μου ήταν ο Φίλιππος Δραγούμης, ένα από τα δέκα παιδιά του Στέφανου Δραγούμη, ο οποίος υπήρξε πρωθυπουργός, αδελφός του ήταν ο Ίωνας Δραγούμης.
Αδελφή του ήταν η Ναταλία Δραγούμη η οποία παντρεύτηκε τον Παύλο Μελά. Γυναίκα του παππού μου, δηλαδή η γιαγιά μου, ήταν η Ελένη Βαλαωρίτη η οποία ήταν εγγονή του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη του ποιητή μας από τη Λευκάδα εξού και ο θείος μου ο σουρεαλιστής ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης, -τον οποίο αναφέρουμε και στην παράσταση- ήταν αγαπητός ξάδερφος του πατέρα μου.
Όλα αυτά στο άκουσμα τους ακούγονται φαντασμαγορικά αλλά εγώ νιώθω όπως όλοι μας. Ίσως λίγο πιο τυχερή !
ΕΡ. Για πρώτη φορά παρουσιάζονται συνθέσεις του Μάρκου Δραγούμη πάνω σε ποιήματα του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νάνου Βαλαωρίτη. Τι πιστεύετε ότι θα ανακαλύψει το κοινό για τη συνθετική του προσωπικότητα μέσα από αυτή την παράσταση;
ΑΠ. Αυτά τα ποιήματα που μελοποίησε είναι πολύ σημαντικά και πολύ δύσκολα, οπότε είναι πολύ σημαντικό που ακούγονται μελοποιημένα. Επίσης ο τρόπος που τα έχει μελοποιήσει, νιώθω ότι εμπεριέχει όλα τα στοιχεία του χαρακτήρα του. Του χαρακτήρα του πατέρα μου εννοώ γιατί ο πατέρας μου ήταν φτιαγμένος από πάρα πολλά υλικά όπως η μουσική που έχει συνθέσει: παιδικότητα, σουρεαλισμό, λυρικότητα, στοιχεία χορικών αρχαίας τραγωδίας αλλά και χιούμορ. Επίσης, είναι έντονες οι αναφορές στους μεγάλους δυτικούς κλασικούς συνθέτες.
ΕΡ. Έχετε διαγράψει μια πολυετή πορεία στο θέατρο, την τηλεόραση και την παρουσίαση. Πώς αισθάνεστε ότι όλες αυτές οι εμπειρίες συναντιούνται σήμερα σε μια τόσο ιδιαίτερη μουσικοθεατρική performance;
ΑΠ. Με το πέρασμα των χρόνων και με τη δουλειά, συνειδητοποιώ πόσο ανεξάντλητο και απύθμενο είναι αυτό το επάγγελμα που έχω διαλέξει. Πόσο ανεξάντλητο από εμπειρίες καινούργιες!
Όσα χρόνια και να δουλεύεις στέκεσαι σαν μωρό που ανακαλύπτει τον κόσμο και κάθε μέρα μαθαίνει κάτι καινούργιο. Αυτή η συνύπαρξη, της ενέργειας του αρχαίου στοιχείου με την προσωπική μου συγκίνηση, των ημερολογίων του πατέρα μου, την σκηνική ένωση με τον αδελφό μου και τους υπόλοιπους συντελεστές που μπήκανε μέσα στον κόσμο της παιδικής μου ηλικίας τόσο βαθιά, την συνάντηση και την αγνότητα των εθελοντών που παίξαμε μαζί, ήταν κάτι παραπάνω από μαγική.
Μου άρεσε πάρα πολύ που δούλεψα με ανθρώπους που δεν είναι το θέατρο το επάγγελμά τους. Ζήλεψα την αγνότητά τους και τη δίψα τους για να μάθουν τα μυστικά της σκηνής μέσα από εμάς.
Αυτό το τελευταίο με έβαλε σε πολλές σκέψεις!
ΕΡ. Από την τηλεοπτική παρουσία σας Στη «Γη της ελιάς» σε μια πιο προσωπική, καλλιτεχνική δουλειά όπως το «Ό,τι μένει ανθρώπινο». Πως μπορείτε και ισορροπείτε ανάμεσα στην τηλεόραση και τη θεατρική σκηνή;
ΑΠ. Αυτό είμαι εγώ. Αυτός είναι ο χαρακτήρας μου: να συνδυάζω πολλά διαφορετικά πράγματα μεταξύ τους. Νομίζω ότι έχω καταφέρει να συνδυάσω τα ασυνδίαστα! Από την αρχή της καριέρας μου μέχρι τώρα, καταφέρνω να «συνδέω» αντιθέσεις, να συνθέτω διαφορετικά πράγματα που τελικά με χαρακτηρίζουν.
ΕΡ. Η παράσταση θέτει το ερώτημα «τι παραμένει ανθρώπινο σήμερα;». Ποια είναι η δική σας απάντηση, τόσο ως καλλιτέχνιδα όσο και ως άνθρωπος;
ΑΠ. Εστιάζοντας στην παράσταση, ο πατέρας μου ως σώμα έφυγε, πέταξε στους ουρανούς… Πίσω του όμως άφησε «ότι μένει ανθρώπινο».
Ως γενική έννοια η απάντηση στο ερώτημα είναι το πιο φλέγον ζήτημα της εποχής μας. Μία εποχή που απειλείται από την τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ και αναρωτιέσαι αν θα μείνει κάτι ανθρώπινο σε λίγα χρόνια…
ΕΡ. Μετά από τρεις δεκαετίες συνεχούς παρουσίας στον χώρο της υποκριτικής, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας εμπνέει να αναζητάτε νέες καλλιτεχνικές προκλήσεις και διαφορετικούς τρόπους έκφρασης;
ΑΠ. Με εμπνέει η ίδια μου η ζωή, οι άνθρωποι με τους οποίους συνυπάρχω σ’ αυτό το επάγγελμα ή μάλλον σε κάθε ταξίδι αυτού του επαγγέλματος, οι μουσικές που ακούω, τα παιδικά μου χρόνια και η όρεξη που έχω για να κάνω τα πάντα.
ΕΡ. Υπάρχουν νέες συνεργασίες ή επαγγελματικά σχέδια που μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας; Ποιοι είναι οι επόμενοι στόχοι στην καριέρα σας;
ΑΠ. Τα επαγγελματικά μου σχέδια! Είναι η παράσταση που παίζω στο Θέατρο Άλσος των Ρέππα -Παπαθανασίου «Του αγοριού απέναντι», η οποία θα παίζεται μέχρι τις 3 Οκτωβρίου. Παράλληλα ξεκινάω πρόβες για το θέατρο Βρετανία στο έργο «η ιδέα της χρονιάς» σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη. Θα συμμετέχω και στην παράσταση «Σταχτοπούτα», η οποία θα παρουσιαστεί στις γιορτές των Χριστουγέννων. Επίσης, είναι και το σήριαλ της Μιμής Ντενίση «madre» το οποίο είναι προγραμματισμένο για την ΕΡΤ και θα αρχίσουμε κάποια στιγμή γυρίσματα μέσα στο 2027.
Στόχους δε βάζω.
Η δουλειά μου όμως πλέον είναι ψυχική ανάγκη, μου αρέσει πολύ να δουλεύω, μου αρέσει να συναντάω ανθρώπους και να συμπορευόμαστε με μια κοινή ιδέα. Θέλω όμως και θα χαιρόμουν να τα καταφέρω, να διαφυλάξω κάποια σαββατοκύριακα για να κάνω πράγματα με τους φίλους και την οικογένειά μου. Αυτό είναι ένας …στόχος!
* ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
στον Θεοχάρη Μπικηρόπουλο για το ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΟΥ
https://festivalolympou.gr
