Στους πρόποδες του Ολύμπου, δίπλα από την Ακρόπολη των αρχαίων Λειβήθρων πατρίδα του ΟΡΦΕΑ, πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η ομιλία «Ουρανία: Η μούσα του ουράνιου θόλου», ένα δημόσιο αστρονομικό αφήγημα που παρουσίασε ο Δρ. Θωμάς Γ. Μπίσμπας, Αστροφυσικός και Καθηγητής Έρευνας στο Zhejiang Lab, στο Hangzhou της Κίνας.
Η εκδήλωση, στο πλαίσιο 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου, οδήγησε το κοινό σε ένα ταξίδι από τους αρχαίους μύθους έως τα πιο πρόσφατα ευρήματα της σύγχρονης αστροφυσικής, με αφετηρία τη μορφή της Ουρανίας, της μούσας της αστρονομίας στην αρχαία ελληνική παράδοση.
Ο πρόεδρος του Οργανισμού Φεστιβάλ Ολύμπου κ. Γρηγόρης Παπαχρήστος ξεκινώντας την εκδήλωση στον χαιρετισμό του μεταξύ των άλλων σημείωσε: «Το 55ο Φεστιβάλ Ολύμπου προσφέρει απόψε ένα διαφορετικό ταξίδι. Ένα ταξίδι από τη γη στα άστρα, από την ιστορία και τον πολιτισμό στην επιστήμη. Με τη διάλεξη «Ουρανία: Η μούσα του ουράνιου θόλου», σηκώνουμε το βλέμμα στον καλοκαιρινό ουρανό και γνωρίζουμε καλύτερα το σύμπαν μέσα από τη ματιά της σύγχρονης αστροφυσικής. Η ολική έκλειψη του Ήλιου, η πλανητική ευθυγράμμιση και οι Περσείδες, που αυτές τις ημέρες κορυφώνουν το εντυπωσιακό τους θέαμα, κάνουν τη σημερινή βραδιά ακόμη πιο ξεχωριστή. Απόψε, θα στρέψουμε το βλέμμα μας ψηλά, εκεί όπου κρύβονται αμέτρητες ιστορίες. Οι αστερισμοί έγιναν από παλιά οδηγοί, σημάδια και πηγή έμπνευσης για τον άνθρωπο. Μα τι πραγματικά γνωρίζουμε για αυτά τα φωτεινά σχήματα του νυχτερινού ουρανού; Για να ταξιδέψουμε μαζί στον κόσμο των άστρων, να γνωρίσουμε τους αστερισμούς και να μάθουμε περισσότερα μυστικά του ουράνιου θόλου, έχουμε κοντά μας τον κατάλληλο άνθρωπο, που θα μας ξεναγήσει στα μυστήρια του σύμπαντος. Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση φιλοξενούμε τον συμπατριώτη μας καθηγητή αστροφυσικής Θωμά Μπίσμπα, με σημαντική διεθνή επιστημονική πορεία σε Ευρώπη, Αμερική και Κίνα».
Ακολούθως, χαιρετισμό εκ μέρους της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας, απηύθυνε η συντηρήτρια αρχαιοτήτων κ. Βασιλική Κυπριανού και ο διευθυντής του μουσείου LOGIC του ΔΙ.ΠΑ.Ε στην Κατερίνη κ. Δημήτριος Τριανταφύλλου, συνδιοργανωτές της εκδήλωσης, οι οποίοι αναφέρθηκαν στο θέμα της διάλεξης και την σύνδεση των μύθων, της αρχαιολογίας, της επιστήμης και της τεχνολογίας που ανοίγουν πύλες γνώσεις αναζητώντας απαντήσεις στα πανανθρώπινα ερωτήματα.
Ο Δρ. Μπίσμπας ξεκίνησε την ομιλία του υπενθυμίζοντας ότι ο έναστρος ουρανός, παρότι φαίνεται κοινός και αμετάβλητος για όλους τους ανθρώπους, στην πραγματικότητα «διαβάζεται» διαφορετικά από κάθε πολιτισμό. Παρουσίασε πώς οι Σουμέριοι και οι Βαβυλώνιοι αντιλαμβάνονταν τον ουρανό ως θεοκρατικό χώρο, πώς οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τον χρησιμοποιούσαν για τον υπολογισμό της πλημμύρας του Νείλου, πώς για τους Μάγια αστρονομία και αστρολογία ήταν αδιαχώριστες, και πώς οι αρχαίοι Έλληνες μετέτρεψαν τον ουρανό σε σκηνή μυθολογίας, τοποθετώντας εκεί ήρωες όπως ο Ηρακλής, η Ανδρομέδα και ο Πήγασος. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη σύγκριση του ελληνικού, ανθρωποκεντρικού ουρανού με τον κινέζικο ουρανό, ο οποίος αντανακλά την κοινωνική και διοικητική δομή της αυτοκρατορικής Κίνας, με πάνω από 280 αστρικές ομάδες οργανωμένες σε «Τρία Παλάτια».
Ο ομιλητής υπενθύμισε επίσης ότι ο σημερινός επίσημος χάρτης του ουρανού, με τους 88 αστερισμούς που καθιέρωσε το 1922 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση, βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην ελληνιστική παράδοση, παραγκωνίζοντας ουρανογραφίες άλλων λαών.
Στη συνέχεια, η ομιλία μετέφερε το κοινό στη σύγχρονη αστροφυσική, με στάσεις σε γνωστούς αστερισμούς και τους ουράνιους «κατοίκους» τους. Στη Μεγάλη και τη Μικρή Άρκτο παρουσιάστηκε ο τρόπος εύρεσης του Πολικού Αστέρα, καθώς και η ιστορική συμβολή των μεταβλητών αστέρων Κηφείδων στη μέτρηση των αποστάσεων του Σύμπαντος από τον Edwin Hubble. Ακολούθησαν αναφορές στους γαλαξίες M81 και M82, στο νεφέλωμα Pacman και στο υπόλειμμα του υπερκαινοφανούς Cassiopeia A στον αστερισμό της Κασσιόπης, με πρόσφατες εικόνες από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST).
Στη Λύρα, ο Δρ. Μπίσμπας παρουσίασε το πλανητικό νεφέλωμα Μ57 (Ring Nebula) ως προάγγελο της μελλοντικής μοίρας του Ήλιου μας, ο οποίος σε μερικά δισεκατομμύρια χρόνια αναμένεται να διασταλεί σε βαθμό που θα καταστρέψει τη Γη. Η ομιλία αναφέρθηκε επίσης στην αναζήτηση εξωπλανητών, με το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler να έχει καταγράψει έως σήμερα περίπου 6.000 εξωπλανήτες, εκ των οποίων περίπου 200 βρίσκονται στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου τους και 2-3 θεωρούνται ισχυροί υποψήφιοι φιλοξενίας ζωής. Στον Κύκνο παρουσιάστηκε το διπλό σύστημα Cygnus X-1, ένα από τα πρώτα αντικείμενα που αναγνωρίστηκαν ως μαύρη τρύπα, ενώ έγινε αναφορά και σε προσομοιώσεις αστρικής δημιουργίας καθώς και στη δημιουργία νερού και πολύπλοκων οργανικών μορίων στο Σύμπαν μέσα σε σκοτεινά νέφη σκόνης. Δεν έλειψαν αναφορές σε επίκαιρα ουράνια φαινόμενα, όπως η Ολική Έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου 2026 και η βροχή Περσειδών, απόρροια του κομήτη Swift-Tuttle.
Η ομιλία έκλεισε με μια πιο στοχαστική νότα, αντλώντας έμπνευση από εικόνες όπως το «βαθύ πεδίο» του James Webb, το Pale Blue Dot του Voyager 1 και η εντυπωσιακή ομοιότητα των κοσμικών νημάτων που συνδέουν γαλαξίες με τις νευρωνικές συνδέσεις του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Ο Δρ. Μπίσμπας τόνισε ότι η σύγχρονη αστροφυσική δεν είναι απλώς μια τεχνική επιστήμη, αλλά και ένας καθρέφτης της ανθρώπινης θέσης στο Σύμπαν, καλώντας το κοινό -και ιδιαίτερα τη νέα γενιά- να εμπνευστεί και να συνεχίσει να αναζητά απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα για τη ζωή και το Σύμπαν. Έκανε επίσης λόγο για την ενεργό συμμετοχή της Ελλάδας στη νέα εποχή της διαστημικής έρευνας, με διακεκριμένους επιστήμονες, σημαντικές ερευνητικές ομάδες, και προσδοκία για τον πρώτο Έλληνα αστροναύτη. Η ομιλία ολοκληρώθηκε με το μήνυμα ότι το να κοιτάμε τα άστρα δεν είναι μόνο αναζήτηση του ουρανού, αλλά και αναζήτηση του ίδιου μας του εαυτού, και με κάλεσμα να προστατέψουμε τον πλανήτη μας «με σύνεση, με γνώση, με αγάπη, και με το βλέμμα πάντα στραμμένο ψηλά».
Αξίζει να σημειωθεί το μεγάλο ενδιαφέρον του κοινού, όλων των ηλικιών που άκουγε με «θρησκευτική ευλάβεια» τη διάλεξη και έθεσε ερωτήματα στον διακεκριμένο Κατερινιώτη επιστήμονα που απάντησε αμέσως μετά την ολοκλήρωση.
Η ομιλία «Ουρανία: Η μούσα του ουράνιου θόλου» εντάσσεται σε ευρύτερη προσπάθεια δημόσιας επικοινωνίας της επιστήμης, από το Φεστιβάλ Ολύμπου, με στόχο να φέρει την αστροφυσική πιο κοντά στο ευρύ κοινό, συνδέοντας τη μυθολογική κληρονομιά του ουρανού με τα πιο σύγχρονα επιστημονικά ευρήματα, που, εκ του αποτελέσματος έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ο Δρ. Θωμάς Γ. Μπίσμπας είναι Αστροφυσικός και Καθηγητής Έρευνας στο Zhejiang Lab, στο Hangzhou της Κίνας, με ερευνητικό έργο στη μελέτη του διαστρικού μέσου και του σχηματισμού άστρων.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη ομιλία του καθηγητή φυσικής, υπευθύνου των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του μουσείου Logic κ. Χρήστου Πετούση, ο οποίος παρουσίασε τους αστερισμούς που είναι ορατοί με τα τηλεσκόπια, για το κοινό, που επιθυμούσε να συμμετέχει στην αστροπαρατήρηση με ειδικά τηλεσκόπια, υπό την καθοδήγηση των υπευθύνων του Μουσείου Logic, στο ανοικτό θέατρο του Βιωματικού Πάρκου Λειβήθρων.
Η μεγάλη παρουσία του κόσμου δεν πιστοποίησε μόνο την επιτυχία της εκδήλωσης ,αλλά απέδειξε τον πολύπλευρο και ουσιαστικό ρόλο του Φεστιβάλ Ολύμπου στην κοινωνία, με εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου στο πρόγραμμά του, που συνδέουν τις τέχνες, με τις επιστήμες, τους μύθους με την πραγματικότητα, στοιχεία που συνθέτουν τον πολιτισμό και την παραγωγή του στη σύγχρονη εποχή. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε ακόμη έναν μεγάλης ιστορικής αξίας αρχαιολογικό χώρο της Πιερίας, τα αρχαία Λείβηθρα, στην σημερινή Λεπτοκαρυά, στους πρόποδες του Ολύμπου. Του Ολύμπου που εντάχθηκε πριν λίγες ημέρες στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCΟ.
Ο κ. Παπαχρήστος πρόσφερε στον κ. Μπίσμπα το επετειακό λεύκωμα του ΟΡ.ΦΕ.Ο. ενώ η καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Ολύμπου κ. Βάσια Καραβέλη, στον κ. Πετούση.
Οι εκδηλώσεις του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου, συνεχίζονται με σπουδαίες εκδηλώσεις ολόκληρο τον Αύγουστο και την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου.
