Η ΕΛ.Α.Σ. αλλάζει τους πολιτικούς συσχετισμούς και αναγκάζει τους πάντες να επαναπροσδιοριστούν

Όταν ένα νέο πολιτικό εγχείρημα προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις πριν ακόμη ολοκληρώσει την οργανωτική του συγκρότηση, το ερώτημα δεν είναι αν ενοχλεί, αλλά γιατί ενοχλεί τόσο πολύ.

Όσο περνά ο καιρός και πλησιάζουμε στις επόμενες εθνικές εκλογές, τόσο περισσότερο επιβεβαιώνεται μια διαπίστωση που έγινε από τις πρώτες κιόλας ημέρες της δημιουργίας της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.), το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα έχει ανατρέψει τις μέχρι σήμερα βεβαιότητες και έχει προκαλέσει αναστάτωση σε μικρούς και μεγάλους πολιτικούς σχηματισμούς.

Δεν είναι τυχαίο ότι ένα μεγάλο μέρος της δημόσιας πολιτικής συζήτησης περιστρέφεται πλέον γύρω από την ΕΛ.Α.Σ. και τον Αλέξη Τσίπρα. Κόμματα, πολιτικά στελέχη, δημοσιολογούντες και μέσα ενημέρωσης επιχειρούν καθημερινά να προσδιορίσουν, να ερμηνεύσουν ή να αμφισβητήσουν την ταυτότητα, τις προθέσεις και τις δυνατότητες του νέου εγχειρήματος. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η κριτική υποχωρεί μπροστά στην υπερβολή, την επιλεκτική παρουσίαση γεγονότων και την αναπαραγωγή ανακριβειών.

Όμως, όπως λέει και ο θυμόσοφος λαός μας, «το ψέμα έχει κοντά ποδάρια». Γιατί απέναντι στις επικοινωνιακές κατασκευές βρίσκεται η ίδια η πολιτική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που βιώνει καθημερινά η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, η οποία έχει και μνήμη και κρίση και άποψη. Έχει τις δικές της ανάγκες, τις αγωνίες και τις προσδοκίες της. Και, κυρίως, έχει δικαίωμα να διαμορφώνει τη δική της αντίληψη για την πολιτική ιστορία του τόπου, χωρίς να αποδέχεται έτοιμες και επιλεκτικές εκδοχές της.

Αξίζει να θυμηθούμε ορισμένα αυτονόητα, τα οποία συχνά παραλείπονται στις σημερινές πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Η Ελλάδα δεν ξεκίνησε την πολιτική και οικονομική της ιστορία το 2015. Προηγήθηκαν κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, προηγήθηκαν πολιτικές και πρακτικές πολλών δεκαετιών, οι οποίες οδήγησαν τη χώρα στη δημοσιονομική κατάρρευση, την πτώχευση και τη μακρά, οδυνηρή περίοδο των μνημονίων.  Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα, κυβέρνησε μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, με αντιφάσεις, λάθη, δύσκολες αποφάσεις, αλλά και σημαντικές επιλογές. Με τη στήριξη, τις θυσίες και την αντοχή του ελληνικού λαού, οδήγησε τη χώρα στην έξοδο από τα μνημόνια, αφήνοντας πίσω της τις προϋποθέσεις για τη δημοσιονομική σταθεροποίηση και τη δυνατότητα μιας νέας αναπτυξιακής πορείας. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι όλα έγιναν σωστά ή ότι η περίοδος εκείνη δεν επιδέχεται κριτική. Η πολιτική αποτίμηση, όμως, οφείλει να είναι συνολική, ιστορικά δίκαιη και απαλλαγμένη από σκοπιμότητες. Δεν μπορεί να διαγράφεται μια ολόκληρη περίοδος διακυβέρνησης ούτε να αποδίδονται σε μία κυβέρνηση όλες οι ευθύνες για προβλήματα που δημιουργήθηκαν και συσσωρεύτηκαν επί δεκαετίες.

Η κοινωνία έχει μνήμη. Και αυτή η μνήμη δεν διαμορφώνεται με επικοινωνιακές παραγγελίες.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της δημόσιας συζήτησης είναι η προσπάθεια να εγκλωβιστεί η ΕΛ.Α.Σ. σε μια ατέρμονη ονοματολογική και ιδεολογική αντιπαράθεση. Είναι Αριστερά; Είναι Κεντροαριστερά; Είναι Κέντρο; Είναι όλα μαζί; Είναι ένας δεύτερος ΣΎΡΙΖΑ ή μια παραλλαγή της Νέας Αριστεράς; Οι ερμηνείες διαδέχονται η μία την άλλη, συχνά με αυθαίρετες παραδοχές και αναλύσεις που περισσότερο συσκοτίζουν παρά φωτίζουν την πολιτική πραγματικότητα.

Κι όμως, υπάρχει ένα πολύ απλό σημείο αναφοράς. Η ιδρυτική διακήρυξη και οι δημόσια διατυπωμένες πολιτικές θέσεις της ίδιας της ΕΛ.Α.Σ. Εκεί βρίσκεται η απάντηση για την πολιτική της ταυτότητα, τις κοινωνικές της αναφορές και τις προγραμματικές της επιδιώξεις. Η ουσία, άλλωστε, δεν βρίσκεται στην κατασκευή μιας ταμπέλας. Βρίσκεται στην πολιτική απάντηση που δίνεται στα πραγματικά προβλήματα της χώρας. Η ΕΛ.Α.Σ. δηλώνει ότι έρχεται να καλύψει το υπαρκτό κενό ενός ισχυρού, αξιόπιστου και πειστικού εναλλακτικού πόλου απέναντι στη Δεξιά και στην κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Να συγκροτήσει μια προοδευτική κυβερνητική πρόταση με κοινωνικό περιεχόμενο, προγραμματική συνοχή και δυνατότητα διακυβέρνησης.

Αυτή είναι η πολιτική πρόκληση. Και αυτή ακριβώς είναι η συζήτηση που πρέπει να γίνει.

Παράλληλα, ιδιαίτερη ένταση παρουσιάζει η προσπάθεια προσωπικής απαξίωσης του Αλέξη Τσίπρα. Η πολιτική του διαδρομή, η ιδεολογική του συνέπεια, η εντιμότητά του, ακόμη και οι διεθνείς επαφές του, αποτελούν καθημερινά αντικείμενο επιθέσεων. Από ορισμένους που εμφανίζονται ως αυτόκλητοι θεματοφύλακες της Αριστεράς μέχρι στελέχη της Νέας Δημοκρατίας και της ακροδεξιάς, αλλά και παράγοντες του ΠΑΣΟΚ, διαμορφώνεται μια παράδοξη συγχορδία. Διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες και επιδιώξεις συναντώνται σε έναν κοινό στόχο, να αμφισβητηθεί εκ των προτέρων η πολιτική αξιοπιστία του νέου εγχειρήματος και του ανθρώπου που βρίσκεται στην αφετηρία του.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στο Παρίσι. Αντί η συζήτηση να επικεντρωθεί στο πολιτικό περιεχόμενο των επαφών του και στα μηνύματα που αυτές εκπέμπουν, επιλέχθηκε από ορισμένους να παρουσιαστεί περίπου ως ένα ταξίδι χωρίς πολιτική ουσία, ακόμη και ως μια αποτυχημένη επικοινωνιακή απόπειρα. Τι κι αν πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τις ηγεσίες προοδευτικών πολιτικών κομμάτων, με τον δήμαρχο του Παρισιού Εμανουέλ Γκρεγκουάρ, με τη γενική γραμματέα της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργασίας της Γαλλίας (CGT), Σοφί Μπινέ, καθώς και με στελέχη της γαλλικής Αριστεράς;

Φαίνεται πως, όταν η πραγματικότητα δεν εξυπηρετεί το επιθυμητό αφήγημα, επιχειρείται να αντικατασταθεί από μια διαφορετική εκδοχή της.

Στην προσπάθεια πολιτικής ενίσχυσης του ΠΑΣΟΚ επαναλαμβάνεται μονότονα το επιχείρημα ότι διαθέτει πρόγραμμα, στελέχη και οργανωτική παρουσία, ενώ η ΕΛ.Α.Σ. υποτίθεται ότι δεν διαθέτει τίποτε από αυτά. Πρόκειται για μια σύγκριση που περισσότερο αποκαλύπτει την αμηχανία όσων την επικαλούνται παρά τεκμηριώνει την πολιτική τους υπεροχή.

Η ΕΛ.Α.Σ. έχει ήδη παρουσιάσει τις βασικές προγραμματικές της κατευθύνσεις και τις πολιτικές της προτεραιότητες. Ζητήματα όπως η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης της χώρας, η προστασία της εργασίας, η αντιμετώπιση της ακρίβειας και των ανισοτήτων, η δίκαιη φορολογία, η ενεργειακή πολιτική, η δημοκρατία, η διαφάνεια και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς αποτελούν μέρος της πολιτικής της ατζέντας. Η ΕΛ.Α.Σ. έχει παρουσιάσει ένα τετραετές σχέδιο με στόχο την αύξηση των εισοδημάτων, την ενίσχυση της εργασίας και τη σταδιακή αλλαγή ενός παραγωγικού μοντέλου που στηρίζεται στη φθηνή εργασία και τη χαμηλή παραγωγικότητα. Και για να μην υπάρχουν παρερμηνείες, το οικονομικό πρόγραμμα έχει παρουσιαστεί ως τετραετές, με σταδιακή εφαρμογή και πρόβλεψη αξιολόγησης από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, στο οποίο έχει ήδη κατατεθεί.

Παράλληλα, διαθέτει ανθρώπους με πολιτική εμπειρία, επιστημονική γνώση, επαγγελματική διαδρομή και κοινωνική αναφορά, οι οποίοι καλούνται να συμβάλουν στη συγκρότηση μιας νέας συλλογικής προσπάθειας και  δεν πρόκειται για μια αόριστη επίκληση προσώπων, αλλά για μια οργανωμένη κατανομή πολιτικών ευθυνών σε ένα ευρύ φάσμα δημόσιων πολιτικών με δεκάδες στελέχη πρώτης γραμμή, όπως ενδεικτικά  στον τομέα της εργασίας ο Διονύσης Τεμπονέρας, στην υγεία ο Σπύρος Δρίτσας, στην παιδεία η Ιωάννα Λαλιώτου, στην κοινωνική πολιτική η Μαριζέτα Αντωνοπούλου, στη στεγαστική πολιτική ο Δημήτρης Λυρίτσης, στη Δικαιοσύνη και τους θεσμούς η Μαρία Λεπενιώτη, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ο Γιώργος Ιωακειμίδης, στα οικονομικά ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης, στην ανάπτυξη και την επιχειρηματικότητα ο Γιώργος Πετράκος, στην αγροτική ανάπτυξη ο Θωμάς Μόσχος και αντίστοιχα, στην ενέργεια και το περιβάλλον ο Κώστας Λαγουβάρδος, στις υποδομές και τις μεταφορές ο Νίκος Τρίαντος, στην κλιματική κρίση και την πολιτική προστασία ο Μανώλης Πλειώνης, στην ψηφιακή πολιτική η Γραμματή Πάντζιου, στην εξωτερική πολιτική ο Χάρης Τζήμητρας και στην άμυνα ο Χρήστος Χριστοδούλου με κεντρικό συντονισμό και δομή που φιλοδοξεί να αντιπαρατεθεί με την κυβερνητική πολιτική όχι μόνο καταγγελτικά, αλλά και προγραμματικά.

Και υπάρχει κάτι ακόμη που έχει ιδιαίτερη σημασία για την περιφέρεια και ειδικότερα για την Πιερία. Η αγροτική πολιτική δεν αντιμετωπίζεται ως μια δευτερεύουσα ή συμπληρωματική δραστηριότητα. Ο Θωμάς Μόσχος, Τομεάρχης Αγροτικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ., έχει αναδείξει με σαφήνεια την ανάγκη προστασίας της εγχώριας παραγωγής, στήριξης των κτηνοτρόφων και διαμόρφωσης μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την παραγωγική επάρκεια και την αυτάρκεια της χώρας. Η θέση του ότι «η χώρα δεν μπορεί να έχει πραγματική αυτονομία χωρίς παραγωγική επάρκεια και αυτάρκεια» συμπυκνώνει μια ουσιαστική πολιτική αντίληψη για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα.

Αυτή είναι και η διαφορά ανάμεσα σε ένα κόμμα που απλώς διεκδικεί την πολιτική εκπροσώπηση και σε μια πολιτική παράταξη που επιχειρεί να διαμορφώσει μια πειστική πρόταση για την επόμενη ημέρα της χώρας και να κερδίσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, μια εναλλακτική  και πειστική πρόταση διακυβέρνησης. Η κοινωνία βράζει και η πολιτική πραγματικότητα δεν περιμένει.

 Και πράγματι, η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μια περίοδο συσσωρευμένης δυσαρέσκειας και αναζήτησης. Η ακρίβεια, η πίεση στα εισοδήματα, τα αυξημένα κέρδη ισχυρών οικονομικών συμφερόντων, τα προβλήματα στη δημόσια υγεία και παιδεία, η ανασφάλεια στην εργασία, η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς και τα επαναλαμβανόμενα φαινόμενα αδιαφάνειας δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοινωνικό μείγμα. Η δυσαρέσκεια αυτή δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε πολιτική αλλαγή. Χρειάζεται πολιτική έκφραση, σχέδιο, αξιοπιστία και μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης που να μπορεί να εμπνεύσει και να συσπειρώσει ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις. Όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος, λέει μια άλλη λαϊκή ρήση. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα της ΕΛ.Α.Σ.

Και η απάντηση δεν βρίσκεται στις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις, στις δημοσκοπικές αναλύσεις της στιγμής ή στις αλληλοκατηγορίες των κομματικών επιτελείων. Βρίσκεται στην καθημερινή επαφή με την κοινωνία. Στη συζήτηση πόρτα πόρτα, πλατεία πλατεία, γειτονιά γειτονιά. Στην παρουσία στους χώρους εργασίας, στους αγρότες, στους επαγγελματίες, στους νέους, στους ανθρώπους που αισθάνονται ότι η πολιτική έχει πάψει να τους αφορά.

Η ΕΛ.Α.Σ. καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να γίνει ο χώρος συνάντησης και συμπαράταξης αυτών των ανθρώπων, πέρα από παλιές κομματικές περιχαρακώσεις και προσωπικές στρατηγικές. Δεν αρκεί να καταγγέλλεις την κυβερνητική πολιτική. Πρέπει να παρουσιάζεις εναλλακτική. Δεν αρκεί να διεκδικείς την ψήφο των πολιτών. Πρέπει να κερδίζεις την εμπιστοσύνη τους. Δεν αρκεί να επικαλείσαι την ενότητα των προοδευτικών δυνάμεων. Πρέπει να τη χτίζεις στην πράξη, με πολιτική ισοτιμία, προγραμματική συμφωνία και αμοιβαίο σεβασμό.

Η πολιτική αλλαγή δεν θα προκύψει από την αριθμητική πρόσθεση κομματικών μηχανισμών, αλλά από τη δυνατότητα να εκφραστεί μια νέα κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία. Και αυτό είναι που φαίνεται να ανησυχεί περισσότερο όσους έχουν συνηθίσει να θεωρούν δεδομένους τους σημερινούς πολιτικούς συσχετισμούς.

Γιατί τελικά, το σημαντικότερο δεν είναι πόσο συχνά μιλούν οι άλλοι για την ΕΛ.Α.Σ., ούτε πόσο έντονα επιχειρούν να την αμφισβητήσουν. Είναι αν η ίδια θα καταφέρει να μετατρέψει το υπαρκτό κοινωνικό αίτημα για πολιτική αλλαγή σε οργανωμένη, συλλογική και νικηφόρα πολιτική δύναμη.

Και αυτό δεν θα το αποφασίσουν οι πολιτικοί αντίπαλοι, οι τηλεοπτικοί σχολιαστές ή οι δημοσκοπικές προβλέψεις. Θα το αποφασίσει η ίδια η κοινωνία.

Χατζηϊωαννίδης Κωνσταντίνος