Αν κερδίσουν οι Δημοκρατικοί, ποιος θα έχει κερδίσει μέσα στο κόμμα; Γράφει ο Ιωάννης Χατζημπεάκης
Στο Ντιτρόιτ, δύο ημέρες πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, δύο υποψήφιοι για τη Γερουσία εκκλησιάστηκαν σε μικρή απόσταση ο ένας από τον άλλον. Ο Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ είχε στο πλευρό του στελέχη του κόμματός του. Ο Ρεπουμπλικανός Μάικ Ρότζερς είχε δίπλα του τη Χέιλι Στίβενς, τη Δημοκρατική βουλευτή που ο Ελ-Σαγέντ είχε κερδίσει οριακά στις προκριματικές του Αυγούστου. Μετά τη λειτουργία, η Στίβενς ανακοίνωσε ότι στηρίζει τον Ρότζερς. Την ώρα που οι Δημοκρατικοί μετρούσαν πόσες έδρες μπορούσαν να αποσπάσουν από τους Ρεπουμπλικανούς, στο Μίσιγκαν κινδύνευαν να χάσουν μία δική τους. Και σε αυτόν τον κίνδυνο είχε μόλις συμβάλει μία από τις βουλευτές τους.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι Δημοκρατικοί έχουν λόγο να εμπιστεύονται τις δημοσκοπήσεις. Υπάρχει και ένα δεύτερο, που θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία αν οι δημοσκοπήσεις επαληθευτούν. Ποιο πολιτικό συμπέρασμα δικαιούται να βγάλει ένα κόμμα από μια νίκη του, όταν οι άνθρωποι που το ψήφισαν συμφωνούν περισσότερο για τον πρόεδρο που θέλουν να περιορίσουν παρά για την πολιτική που θέλουν να ακολουθήσουν; Η απάντηση θα κρίνει τι μπορούν να πετύχουν οι Δημοκρατικοί στα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ και με τι αξιώσεις θα διεκδικήσουν τον Λευκό Οίκο το 2028.
Τι ακριβώς μετρά το προβάδισμα
Στην τελευταία προεκλογική έρευνα Reuters/Ipsos, οι Δημοκρατικοί προηγούνταν με 46% έναντι 38% στην ερώτηση ποιο κόμμα προτιμούν οι Αμερικανοί για τον έλεγχο του Κογκρέσου. Το BBC υπενθυμίζει πόσο δύσκολο είναι να αποτυπωθούν οι ψηφοφόροι που δεν απαντούν στις έρευνες ή αποφασίζουν την τελευταία στιγμή. Ακόμη όμως και η ακριβέστερη εθνική μέτρηση αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της γεωγραφίας. Χίλιες επιπλέον ψήφοι σε μια οριακή περιφέρεια μπορούν να αλλάξουν χέρια σε μια έδρα. Εκατό χιλιάδες επιπλέον ψήφοι σε ένα ασφαλές προπύργιο μπορούν απλώς να κάνουν πιο άνετη μια ήδη βέβαιη νίκη. Στη Γερουσία, όπου καθεμία από τις αναμετρήσεις κρίνεται σε ολόκληρη πολιτεία, ο δρόμος των Δημοκρατικών προς την πλειοψηφία είναι ακόμη στενότερος.
Για την επόμενη ημέρα, ωστόσο, δύο άλλα ευρήματα της Reuters/Ipsos έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Οι μισοί από τους ανεξάρτητους εγγεγραμμένους ψηφοφόρους που ρωτήθηκαν έβλεπαν την ψήφο τους ως καταψήφιση του Τραμπ. Ταυτόχρονα, στο ερώτημα ποιο κόμμα μπορεί να χειριστεί καλύτερα το κόστος ζωής, οι Δημοκρατικοί προηγούνταν με 43% έναντι 32%. Το πρώτο εύρημα βάζει ένα όριο στις αξιώσεις τους. Το δεύτερο τους δίνει μια ευκαιρία. Ο πολίτης που δυσανασχετεί με τον λογαριασμό του σουπερμάρκετ μπορεί κάλλιστα να θέλει να τιμωρήσει τον πρόεδρο και συνάμα να ελπίζει ότι η αντιπολίτευση θα κάνει κάτι για τον ίδιο. Μόνο τη δεύτερη από αυτές τις προσδοκίες έχουν οι Δημοκρατικοί τη δύναμη να δικαιώσουν με τις πράξεις τους.
Η διαφωνία πίσω από τη ρήξη στο Μίσιγκαν
Θα βόλευε τους Δημοκρατικούς να αποδώσουν την επιλογή της Στίβενς στην πικρία μιας ηττημένης υποψηφίου. Η εξήγηση αφήνει έξω το πιο ενδιαφέρον στοιχείο. Η Στίβενς είχε αρχικά στηρίξει τον Ελ-Σαγέντ μετά την ήττα της. Αυτό που μεσολάβησε ήταν, μεταξύ άλλων, μια δημόσια σύγκρουση για το Ισραήλ και τον πόλεμο στη Γάζα. Μια ανεξάρτητη προοδευτική οργάνωση κυκλοφόρησε διαφήμιση που συνέδεε την αμερικανική βοήθεια προς το Ισραήλ με το υψηλό κόστος των τροφίμων. Η Στίβενς, σταθερή υποστηρίκτρια του Ισραήλ, ζήτησε από τον Ελ-Σαγέντ, σφοδρό επικριτή της πολιτικής του, να την καταδικάσει. Η ρήξη κορυφώθηκε όταν ακυρώθηκε η συμμετοχή της σε κοινή προεκλογική εκδήλωση.
Η λεπτομέρεια της διαφήμισης έχει σημασία και έξω από το Μίσιγκαν. Μία από τις συμβουλές που ακούγονται συχνά προς τους Δημοκρατικούς είναι να αφήσουν κατά μέρος όσα τους διχάζουν και να μιλήσουν για την οικονομία. Στην προκειμένη περίπτωση, μίλησαν για τις τιμές των τροφίμων και βρέθηκαν να διαφωνούν για τη Γάζα. Για ένα μέρος της προοδευτικής πτέρυγας, ο ομοσπονδιακός προϋπολογισμός είναι ενιαίος και οι δαπάνες στο εξωτερικό αποκαλύπτουν τι θεωρεί η χώρα άξιο χρηματοδότησης στο εσωτερικό. Για τους επικριτές της διαφήμισης, η σύνδεση του λογαριασμού στο ταμείο με τη βοήθεια προς έναν σύμμαχο αποδίδει σε μια απόφαση εξωτερικής πολιτικής ευθύνη που δεν έχει για τις τιμές. Ακόμη κι αν οι δύο πλευρές συμφωνήσουν ότι η ακρίβεια είναι το πρώτο πρόβλημα, εξακολουθούν να οφείλουν στον ψηφοφόρο μια πειστική εξήγηση για τα αίτιά της.
Η απόφαση της Στίβενς να στηρίξει τον Ρεπουμπλικανό προκάλεσε την αποπομπή της από την πολιτειακή οργάνωση και την καταδίκη ακόμη και παλιών συμμάχων της. Θα ήταν επομένως άδικο να τη θεωρήσει κανείς εκπρόσωπο όλων των μετριοπαθών Δημοκρατικών. Το επεισόδιο φωτίζει όμως ένα πρόβλημα που η κομματική πειθαρχία μπορεί να διευθετήσει μόνο στα χαρτιά. Η ηγεσία έχει τη δυνατότητα να διαγράψει μια βουλευτή. Δεν έχει τη δυνατότητα να διατάξει όσους την ψήφισαν τον Αύγουστο να αισθανθούν ότι εκπροσωπούνται τον Νοέμβριο. Αυτό απαιτεί πολιτική δουλειά και από τις δύο πλευρές. Ο ηττημένος οφείλει να αναγνωρίσει ότι οι προκριματικές έχουν συνέπειες. Ο νικητής οφείλει να εξηγήσει σε τι μπορούν να υπολογίζουν όσοι προτίμησαν τον αντίπαλό του.
Στο Μέιν, μια διαφορετική εκδοχή της ίδιας δυσκολίας
Στο Μέιν, ο υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη Γερουσία, Τρόι Τζάκσον, έκανε εκστρατεία σε εκκλησίες, συνδικαλιστικές αίθουσες και μπαρ, μιλώντας για τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη στέγη και την περίθαλψη. Στο πλευρό του εμφανίστηκε ο Μπέρνι Σάντερς. Η Δημοκρατική κυβερνήτρια Τζάνετ Μιλς, την οποία η ηγεσία του κόμματος στην Ουάσιγκτον είχε αρχικά ενθαρρύνει να διεκδικήσει την έδρα, δήλωσε ότι ψήφισε τον Τζάκσον. Ο ίδιος, πάντως, ξεκαθάρισε ότι, εφόσον εκλεγεί, θα ψηφίσει για άλλον επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία αντί του Τσακ Σούμερ. Με άλλα λόγια, μία από τις έδρες στις οποίες ελπίζει ο Σούμερ για να αποκτήσει πλειοψηφία μπορεί να κερδηθεί από έναν άνθρωπο που έχει ήδη δεσμευθεί να τον αντικαταστήσει.
Από το Μίσιγκαν ως το Μέιν υπάρχει ουσιαστική απόσταση. Η Μιλς ψήφισε έναν υποψήφιο με τον οποίο τη χωρίζουν διαφορές. Ο Τζάκσον διεκδικεί την ψήφο των Δημοκρατικών διατηρώντας το δικαίωμα να αμφισβητήσει την ηγεσία τους. Αυτή είναι μια πιο απαιτητική, αλλά και πιο δημοκρατική εκδοχή της κομματικής ενότητας. Δίνει επίσης μια απάντηση σε όσους θεωρούν αυτονόητο ότι το άνοιγμα προς εργατικά ακροατήρια προϋποθέτει πάντοτε στροφή προς το κέντρο. Στο Μέιν, ο Τζάκσον δοκιμάζει να κάνει αυτό το άνοιγμα μιλώντας για καθολική δημόσια ασφάλιση υγείας. Η κάλπη θα κρίνει την απήχηση της πρότασης. Το γεγονός και μόνο ότι δοκιμάζεται, όμως, δείχνει πόσο φτωχή είναι η συζήτηση όταν χωράει μόνο δύο χαρακτηρισμούς, «μετριοπαθής» και «ριζοσπάστης».
Τι θα κάνουν με την πρώτη δύσκολη ψηφοφορία;
Αν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να ορίζουν την ημερήσια διάταξή της, να διερευνούν πράξεις της κυβέρνησης και να απαιτούν παραχωρήσεις για να εγκρίνουν τη χρηματοδότησή της. Εφόσον κερδίσουν και τη Γερουσία, θα έχουν λόγο και στην επικύρωση των προεδρικών διορισμών. Ο Τραμπ θα εξακολουθεί σε κάθε περίπτωση να βρίσκεται στον Λευκό Οίκο και να διαθέτει το προεδρικό βέτο. Ο ψηφοφόρος που ζητεί «να μπει φρένο στον Τραμπ» θα έχει συνεπώς κάθε λόγο να περιμένει αποτελέσματα. Οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να εξηγήσουν ποια από αυτά περνούν πράγματι από το χέρι τους.
Ας υποθέσουμε ότι, στην πρώτη μεγάλη διαπραγμάτευση για τις δημόσιες δαπάνες, ο Λευκός Οίκος δέχεται να αποσύρει μια περικοπή στην περίθαλψη και ζητεί ως αντάλλαγμα την ψήφιση ενός προϋπολογισμού που οι προοδευτικοί θεωρούν ανεπαρκή. Ένας νεοεκλεγμένος Δημοκρατικός σε περιφέρεια που είχε ψηφίσει Τραμπ θα θέλει να γυρίσει σπίτι του με την περικοπή ακυρωμένη. Ένας συνάδελφός του που εξελέγη υποσχόμενος βαθύτερη μεταρρύθμιση θα ρωτήσει τι θα μπορούσαν να είχαν κερδίσει αν επέμεναν λίγο ακόμη. Και οι δύο ερωτήσεις είναι θεμιτές. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο πρώτος βαφτίζει κάθε επιμονή ανευθυνότητα και ο δεύτερος κάθε συμφωνία προδοσία. Τότε ο πρόεδρος αποκτά τη δυνατότητα να διαπραγματεύεται χωριστά με τις δύο πτέρυγες, ενώ τυπικά έχει απέναντί του μία κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Μπορούν, λοιπόν, οι Δημοκρατικοί να διαχειριστούν τη νίκη τους; Πιστεύω πως μπορούν, αλλά μόνο εφόσον παραιτηθούν από τον πειρασμό να λύσουν, με μία καταμέτρηση ψήφων, τη διαμάχη για το ποιος δικαιούται να ηγείται του κόμματος. Αν κερδίσουν και αμφίρροπες περιφέρειες με μετριοπαθείς υποψηφίους και δύσκολες αναμετρήσεις με προοδευτικούς, θα υπάρχει μια απλή εξήγηση που καμία πτέρυγα δεν θα θέλει ιδιαίτερα να ακούσει. Για την πλειοψηφία θα χρειάστηκαν και οι μεν και οι δε. Η πιο έντιμη συμφωνία μεταξύ τους θα ήταν να προσδιορίσουν δημόσια δύο ή τρία πράγματα για τα οποία δεσμεύονται όλοι, να εξηγήσουν πού θα επιδιώξουν συμβιβασμό και να αφήσουν ανοιχτές τις διαφωνίες που οι ψηφοφόροι τους γνωρίζουν ήδη.
Στην είσοδο της εκκλησίας στο Ντιτρόιτ φάνηκε πόσο εύκολο είναι για μια εσωκομματική ήττα να γίνει σημαντικότερη από την τύχη μιας έδρας. Η αντίστροφη διαδρομή θα είναι δυσκολότερη και πολύ πιο σημαντική. Θα έχει γίνει όταν ένας ψηφοφόρος που στήριξε τους Δημοκρατικούς για να τιμωρήσει τον Τραμπ θα μπορεί, δύο χρόνια αργότερα, να πει ποια απόφαση πήραν για χάρη του και τι άλλαξε στη ζωή του. Εκεί θα κριθεί αν το κόμμα αξιοποίησε τη νίκη που σήμερα ελπίζει να πετύχει.
Πηγές και παραπομπές
Associated Press, 1 Νοεμβρίου 2026.. El-Sayed’s primary opponent stuns Democrats by endorsing Republican opponent in Michigan Senate race
BBC News, 2 Νοεμβρίου 2026. Democrats have high hopes for midterms – but are the polls right?
Reuters/Ipsos, 2 Νοεμβρίου 2026. Trump approval near career low ahead of elections, Reuters/Ipsos poll finds
Reuters, 3 Νοεμβρίου 2026. Trump faces midterm verdict with control of Congress at stake
Axios, 1 Νοεμβρίου 2026. Haley Stevens endorses Mike Rogers amid Michigan Democratic feud
Associated Press, 2 Νοεμβρίου 2026. El-Sayed, Michigan Democrats push to galvanize voters after stunning Senate race defection
Associated Press, 2 Νοεμβρίου 2026. Maine Sen. Susan Collins, a Republican survivor, tries to defend seat against Democrat Troy Jackson
The Wall Street Journal, 2 Νοεμβρίου 2026. Troy Jackson Plays Down Lack of Big Maine Endorsements in Senate Race
Reuters, 25 Οκτωβρίου 2026, αναδημοσίευση στο Investing.com. The midterm election outcomes that could shape Trump’s final two years
