Πριν έναν χρόνο περίπου (και κάτι παραπάνω), σε άρθρο μου (4/8/2025, ‘‘Η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και ο ευτελισμός των θεσμών’’, https://olympiobima.gr/i-exetastiki-epitropi-tis-voulis-gia-to-skandalo-tou-opekepe-kai-o-eftelismos-ton-thesmon/) έγραφα για την προσπάθεια της Κυβέρνησης, δια της σύστασης στη Βουλή Εξεταστικής, και όχι Προανακριτικής, Επιτροπής, αναφορικά με την ‘‘αποφυγή’’ των ευθυνών πολιτικών προσώπων για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ: ‘‘Τι είναι, λοιπόν, έπειτα από όλα τα παραπάνω, στην πράξη και στην ουσία, η απόφαση μιας Κυβέρνησης να μην ελεγχθούν ποινικά, σύμφωνα με όσα ήδη γράφηκαν, για πράξεις ή παραλείψεις τους, Υπουργοί της που κατονομάζονται με σαφήνεια σε ‘‘σκάνδαλο μεγατόνων’’, για το οποίο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία σχημάτισε (μια) κολοσσιαία δικογραφία; Έχει αντίρρηση κάποιος ότι τούτη η στάση συνιστά απαξίωση των δικαστικών αρχών αλλά και ‘‘brutal’’ αντισυνταγματικό παραμερισμό της δικαστικής εξουσίας, ετσιθελική οίκοθεν ετυμηγορία περί της ανυπαρξίας πολιτικών, και ποινικών βεβαίως, ευθυνών μελών της Κυβέρνησης, περιφρόνηση της αρχής της διάκρισης των εξουσιών, προσβολή της αρχής της νομιμότητας, μαύρη, κατάμαυρη σελίδα για τη δημοκρατία στη χώρα που θα διαβάζουν οι επόμενες γενιές και θα ντρέπονται για αυτήν και τα καμώματα της (τωρινής) πλειοψηφίας της Βουλής; Και μια που ομιλούμε για Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αμφιβάλλει, επίσης, κάποιος ότι η άνω στάση της Κυβέρνησης είναι παράλληλα και διεθνές μήνυμα με σαφές περιεχόμενο για το τι ακριβώς είδους χώρα είναι η Ελλάδα;’’
Και πίστευα ότι τα είχαμε δει όλα. Ότι δεν έχει παρακάτω. Ότι δεν είναι νοητή άλλη ‘‘συγκάλυψη’’. Όμως τελικά στη ζωή, και ειδικά στην πολιτική πραγματικότητα έτσι όπως τη ζούμε στην εποχή Μητσοτάκη, ποτέ μην λες ποτέ. Τι έγινε, λοιπόν;
Στις 28 Σεπτεμβρίου δημοσιεύτηκε ο νόμος 5336/2026, στον οποίο συμπεριλήφθηκε το περίφημο άρθρο ‘‘74’’ και δη δια τροπολογίας της τελευταίας στιγμής, δηλαδή τροπολογίας η οποία δεν υπήρχε στο αρχικό σχέδιο νόμου και συνεπώς δεν είχε τεθεί στη δημόσια διαβούλευση. Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε επί της αρχής και ως προς το άρθρο 74 μόνο από τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος ενώ η αντιπολίτευση το καταψήφισε.
Η τροπολογία αναφέρεται στην εκκαθάριση των ενιαίων αιτήσεων ενίσχυσης της περιόδου 2018–2022, ήτοι σε όλες τις επιδοτήσεις που ελήφθησαν από αγρότες αλλά και ‘‘επιτήδειους’’ για εκείνη την περίοδο. Τη συγκεκριμένη περίοδο, λοιπόν, δηλώθηκαν από μερικούς (πάει, αλήθεια, ο νους σας σε κάποιους;) ακόμη και δάση ως ‘‘βοσκοτόπια’’ και ‘‘καλλιεργήσιμες εκτάσεις’’ προκειμένου να ‘‘δικαιούνται’’ οι ‘‘δηλώσαντες’’ να λάβουν τις ενισχύσεις, με άλλα λόγια το ευρωπαϊκό χρήμα από τους διαθέσιμους πόρους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Οι ‘‘κουτόφραγκοι’’ ξεγελάστηκαν, όχι για πολύ ασφαλώς, και τα χρήματα έρρευσαν άφθονα σε γνωστούς και άγνωστους (στην κοινή γνώμη) ‘‘αγρότες και κτηνοτρόφους’’, κυρίως όχι του μόχθου πάντως.
Όμως αυτή η κ. Kövesi άρχισε να ερευνά, και η χώρα μπήκε στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Το σκάνδαλο που ξέσπασε δεν αφορούσε μόνο ‘‘φυσικά πρόσωπα’’, κατά το πλείστον βέβαια δεδηλωμένους φιλοκυβενητικούς, αλλά και σημαίνοντα στελέχη της κυβέρνησης, για τα οποία η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ερεύνησε την κατά περίπτωση εμπλοκή τους στη λήψη των επιδοτήσεων. Ο ευρωπαϊκός ‘‘κλοιός’’ μάλιστα έγινε ασφυκτικός, διότι οι ‘‘διασταυρώσεις’’ για την περίοδο 2019-2022 αφορούν περίπου 240.000 ‘‘δικαιούχους’’ και τα ποσά που αναζητούνται από την Κομισιόν ξεπερνούν τα 106 εκατομμύρια ευρώ.Με την τροπολογία όμως που πρόσφατα ψήφισε η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή, τα ‘‘βοσκοτόπια’’ και οι ‘‘καλλιεργήσιμες εκτάσεις’’ που δηλώθηκαν την περίοδο 2018-2022 τα οποία ‘‘πληρούσαν τους όρους και τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας του ενωσιακού και εθνικού πλαισίου που ίσχυε κατά το οικείο έτος ενίσχυσης για τη χορήγηση αυτής, όπως αποτυπώνονται στο πληροφοριακό σύστημα του Οργανισμού Πληρωμών, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των ισχυουσών προϋποθέσεων για τη νομιμότητα της χρήσης της έκτασης’’, ‘‘βαπτίζονται’’ ως νόμιμα ‘‘χωρίς να λαμβάνονται υπόψη για τη διαπίστωση της συνδρομής των όρων και των προϋποθέσεων της επιλεξιμότητας δεδομένα δασικών χαρτών’’.
Με άλλα λόγια, η επίμαχη ‘‘νυχτερινή’’ τροπολογία, απαλλάσσοντας όλους αυτούς που δήλωσαν ως ‘‘αγροτεμάχια’’ ακόμη και δασικές εκτάσεις πάνω στα βουνά, στην πράξη «νομιμοποιεί» ή «αμνηστεύει» τον πυρήνα της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, δηλαδή δίνει αναδρομικά νομική βάση σε πληρωμές του 2018–2022 που τελούν υπό έλεγχο ή δίωξη, αποδυναμώνοντας τον νομικό δικαιολογητικό λόγο τόσο των ανακτήσεων όσο και των ποινικών ερευνών!
Τόσο ξεδιάντροπα! Ως είθισται να λέγεται, ‘‘επιλέξιμες’’ θεωρούνται πια ακόμη και εκτάσεις που ‘‘δηλώθηκαν για εκτροφή ….καγκουρό στην Πίνδο’’! Και δη με νόμο της Ελληνικής Βουλής. Και αυτό γιατί; Μα, όντας η παρούσα ρύθμιση, η τροπολογία δηλαδή, ‘‘ευνοϊκότερος ποινικός νόμος’’ για τους ήδη καταδικασθέντες για παράνομες κοινοτικές αγροτικές επιδοτήσεις, βάσει του ποινικού μας δικαίου και ως επιταγή του νομικού μας ‘‘πολιτισμού’’, θα οδηγήσει όχι μόνο σε αθώωση όσους καταδικάστηκαν πρωτοδίκως και θα την επικαλεστούν στις δίκες του δεύτερου βαθμού δικαιοδοσίας, αλλά θα ‘‘ξεμπλέξει’’ μια και καλή από στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι και πολιτικούς…
Ως νομικός δε, δεν έχω διαβάσει τόσα χρόνια φαιδρότερη διάταξη από αυτήν της παραγράφου 2 του άρθρου 74. Τι μας λένε, λοιπόν, οι ‘‘φωστήρες’’ της τροπολογίας στη συγκεκριμένη παράγραφο; Στην ουσία, ότι δασικές εκτάσεις, πραγματικές δασικές εκτάσεις, μπορεί να θεωρούνται ‘‘επιλέξιμες αγροτικές γαίες’’ για τη λήψη των επιδοτήσεων της περιόδου 2018-2022, αλλά (προς Θεού) μόνο για το ζήτημα αυτό. Κατά τα άλλα, ως πραγματικές δασικές εκτάσεις παραμένουν και θεωρούνται επισήμως ‘‘δάση’’ σε όλες τις άλλες των περιπτώσεων! Ελλάς, το μεγαλείο σου, όπως θα αναφωνούσε εις πρωταγωνιστής θεατρικής σάτιρας εν προκειμένω…
Και όλα αυτά, την ώρα που λίγες μέρες πριν την παραπάνω ‘‘θαυματουργή τροπολογία’’ η, με ημερομηνία 14 Σεπτεμβρίου 2026, 40σέλιδη έκθεση-«βόμβα» της DG AGRI (Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) προειδοποιεί την Ελλάδα με πάγωμα ή περικοπή των κοινοτικών αγροτικών ενισχύσεων (μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ, ΑΑΔΕ και ΕΛΓΟ Δήμητρα). Η Κομισιόν, μάλιστα, χαρακτηρίζει την έκθεση αυτή ως ‘‘προκαταρκτικό βήμα’’, διατηρώντας ωστόσο το δικαίωμα να προτείνει τον αποκλεισμό της Ελλάδας από τη χρηματοδότηση μέρους των δαπανών της ΚΑΠ (στάση πληρωμών) εάν δεν διορθωθούν άμεσα οι…. ‘‘συστημικές ελλείψεις’’.
Δεν είναι, λοιπόν, μόνο το γεγονός ότι με τις ‘‘επιδοτήσεις’’ του ΟΠΕΚΕΠΕ στήθηκε ένα πρωτοφανές σε έκταση ‘‘πλιάτσικο’’ ευρωπαϊκών κονδυλιών. Δεν είναι μόνο η κατάφωρη αδικία κατά των αληθινών αγροτών και κτηνοτρόφων και η ‘‘απομύζηση’’ από ‘‘ημέτερους του συστήματος’’ πόρων που έπρεπε να διοχετευθούν στον πρωτογενή τομέα και θα στήριζαν πραγματικά τους παραγωγούς και τους ανθρώπους του μόχθου, δεν είναι μόνο που η χώρα μετατράπηκε σε μόνιμο ύποπτο, αν θέλετε σε ‘‘μόνιμο πελάτη’’, της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, είναι και η αδίστακτη προσπάθεια με ‘‘κολπαδόρικες’’ τροπολογίες, τώρα ειδικά που πλησιάζουν οι εκλογές και οι βασικά ‘‘ημέτεροι’’ καλό είναι να τεθούν στο ‘‘απυρόβλητο’’, να ‘‘νομιμοποιηθεί’’ και ‘‘συγκαλυφθεί’’ ένα ολόκληρο ‘‘κύκλωμα αρπακτικής κλεπτοκρατίας’’.
Προοσωπικά, επομένως, με ‘‘πλημμυρίζουν’’ σκέψεις πολλές αλλά κυρίως με προβληματίζει το τι, στα αλήθεια, σκέφτεται και πώς αντιδρά σ’ όλα αυτά ο μέσος Έλληνας, που θα κληθεί και να ψηφίσει σε κάποιο διάστημα από σήμερα(;). Διότι εδώ δεν ισχύει το ‘‘σκάνδαλα γίνονταν πάντα στην Ελλάδα’’. Εδώ μιλάμε για ευτελισμό των θεσμών, για πτώση και παρακμή, για ‘‘σημεία και τέρατα’’.
Κλείνω, κατά συνέπεια, θυμίζοντάς σας πώς τελείωνα το άρθρο μου που σας ανέφερα στην αρχή του κειμένου: ‘‘Έχω τη γνώμη, λοιπόν, ότι ‘‘κονταίνουμε’’ συνεχώς, και δη σε επικίνδυνο πια βαθμό, τη δημοκρατία μας. Μια ελληνική δημοκρατία που από το τόσο ‘‘κόντεμα’’ κινδυνεύει να… γίνει ‘‘νάνος’’ και να είναι, πρακτικά, ….‘‘νανοδημοκρατία’’! Μια δημοκρατία που μυρίζει, αφόρητα πια, ‘‘πτωμαΐνη’’. Αφού, κατά συνέπεια, σας καλέσω, να αποφανθείτε, με τη χρήση της Κοινής Λογικής, για το ποιος ευθύνεται για όλα όσα ζούμε (μια που πάντα πίσω από τις ευθύνες ‘‘κρύβεται’’ ένα…ονοματεπώνυμο), θα κλείσω λέγοντας (ξανά, και στο παρόν κείμενό μου), όπως είπαν πρόσφατα, με τη Διακήρυξή τους, δημόσια και θαρρετά, και 91 προσωπικότητες της χώρας, ότι το καινούργιο είναι μεγάλη εθνική ανάγκη πια να εμφανιστεί επιτέλους! Αλλιώς, οποιαδήποτε αναβολή μπορεί να φέρει τη χώρα σε ‘‘μη αναστρέψιμη’’ πτώση και παρακμή’’.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΚΟΥΓΚΟΥΡΕΛΑΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
LLM IN INTERNATIONAL COMMERCIAL LAW
LLM IN EUROPEAN LAW
Cer. LSE in Business, International
Relations and the political science
